การแพ้ยาข้ามกลุ่ม

ผู้ป่วยที่เคยแพ้ยา มีโอกาสแพ้ยาในกลุ่มเดียวกัน หรือกลุ่มที่มีสูตรโครงสร้างใกล้เคียงกันได้ โดยกลุ่มที่พบบ่อยในการแพ้ยาข้ามกลุ่ม ได้แก่ ยาปฏิชีวนะในกลุ่มเพนนิซิลิน เซฟาโลสปอริน และซัลฟา

การแพ้ยาข้ามกลุ่มในยากลุ่มเพนนิซิลลิน[1]

ยากลุ่มเพนนิซิลลิน : ยากลุ่มนี้มีโอกาสแพ้ข้ามกันภายในกลุ่มค่อนข้างสูง

• Amoxicillin capsule
• Amoxicillin + Clavulanate tab, dry susp. (Augmentin®)
• Ampicillin inj.
• Ampicillin + sulbactam inj.(Unasyn®)
• Benzathine Penicillin inj.
• Cloxacillin inj.
• Dicloxacillin cap, dry susp.
• Penicillins V tab, dry susp.
• Penicillin G inj.

ยากลุ่มเซฟาโลสปอริน 1^st และ 2^nd generation มีโอกาสแพ้ข้ามกลุ่ม กับ ยากลุ่มเพนนิซิลลินได้ ประมาณ 5.8-7.8%

• Cefazolin inj.
• Cephalexin dry susp.

ยากลุ่มเซฟาโลสปอริน 3^rd generation มีโอกาสแพ้ข้ามกลุ่ม กับ ยากลุ่มเพนิซิลลินน้อยกว่า 1^st และ 2^nd generation

• Ceftriaxone inj. (Rocephin®)
• Cefotaxime inj. (Claforan®)
• Ceftazidime inj.
• Cefdinir dry susp. (Omnicef®)

ยากลุ่มคาร์บาพีเนม : Imipenem มีรายงานบ้าง Meropenem ไม่มีรายงานการแพ้ข้ามกลุ่ม

• Imipenem inj. (Tienam®)
• Meropenem inj. (Meronem®)

การแพ้ยาข้ามกลุ่มในยากลุ่มซัลฟา[2]

จากการศึกษาที่ผ่านมาพบว่าการแพ้ยาข้ามกลุ่ม ในยากลุ่มซัลฟาพบได้ค่อนข้างน้อยมาก แต่ถ้าผู้ป่วยมีอาการแพ้ยารุนแรงอย่าง SJS ก็ควรหลีกเลี่ยงการใช้ยาที่มีโครงสร้างคล้ายกับยากลุ่มซัลโฟนาไมด์ ดังต่อไปนี้

ยาปฏิชีวนะกลุ่มซัลโฟนาไมด์

• Silver sulfadiazine (Silverol®)
• Sulfamethoxazole (Bactrim®)
• Dapsone

ยาขับปัสสาวะกลุ่ม Loop diuretics และ Thiazide

• Furosemide (lasix®)
• Bumetanide
• Chlorthalidone (Tenoret®)
• Hydrochlorothiazide (HCTZ)
• Chlorothiazide
• Indapamide (Natrilix®)
• Metolazone

ยาลดระดับน้ำตาลในเลือด

• Acetohexamide
• Chlorpropamide
• Glipizide (Minidiab®)
• Glyburide
• Glicazide
• Glimepiride
• Glibenclamide (Daonil®)
• Tolbutamide

ยารักษาอาการปวดข้อ

• Sulfasalazine (Salazopyrin EN®)
• Probenacid
• Celecoxib (Celebrex®)
• Valdecoxib

ยากลุ่มอื่นๆ

• Sumatriptan
• Naratriptan
• Topiramate
• Ibutilide
• Sotalol

การแพ้ยาข้ามกลุ่มในยากลุ่มควิโนโลน[3]

การเกิด cross reactivity ในยากลุ่มควิโนโลนสามารถเกิดขึ้นได้ เนื่องจากยา มีโครงสร้างทางเคมี (quinolone ring) ที่เหมือนกัน จึงควรหลีกเลี่ยงการให้ยาตัวอื่น ในกลุ่มหากผู้ป่วยแพ้ยาตัวใดตัวหนึ่งในกลุ่มควิโนโลน

• Norfloxacin (Lexinor®)
• Ofloxacin (Tarivid®)
• Ciprofloxacin (Ciprobay®)
• Levofloxacin (Cravit®)
• Moxifloxacin (Avelox®)

เอกสารอ้างอิง

1. การแพ้ยาข้ามกลุ่ม penicillins งานเภสัชสนเทศ กลุ่มงานเภสัชกรรม รพ.สตูล

2. Ponka D.Approach to managing patients with sulfa allergy. Can Fam Physician 2006;52:1434-1438.

3. ศูนย์บริการข้อมูลทางยา คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยนเรศวร